طراحی صندوق؛ داستان ترسناک 250 میلیون دلاری

یادی از پروژه ناکام 206 آرین

0
140

هنوز ماجرای حیف و میل منابع در تولید خودرو ملی سمند تمام نشده، داستان پژو 206 صندوقدار آش تاخت و تاز رسانه‌ها علیه ایران‌خودرو را شور کرده و دوز جار و جنجال ماجرا را تا به نهایت خود رسانده است. ایده بهرام پارسایی برای انتقاد شدید از ایران‌خودرو، بی‌توجهی به مبحث طراحی واقعی محصول است. وی در گفت‌وگویی که با یکی از خبرگزاری‌ها داشته، اعلام کرده:« طراحی خودرو یکی از منافذی است که خودروسازان به دلیل روحیه و عملکرد انحصار‌طلبی‌شان نهایت سوء‌استفاده را از آن داشته‌اند.»‌پارسایی که بهای انجام پروژه سمند در دوره زمانی هفت ساله (1374-1381) را حدود 123 میلیارد تومان اعلام کرده، دیروز از هزینه توسعه سه محصول سورن، دنا و دنا پلاس به میزان 22، 49.5 و 39.5 میلیارد تومان خبر داده است. سوال پارسایی این بوده که چرا با وجود چنین هزینه‌های گزافی، چرخه تولید محصول در ایران‌خودرو تکمیل نشده و هنوز هم این شرکت برای خلق محصولات تازه، محتاج شرکت‌های خارجی است؟ این نماینده مجلس تلویحا ایران‌خودرو را متهم به سوءاستفاده از تمایل دولت به بومی‌سازی ساخت و طراحی خودرو در کشور با مطامع مالی و ارزی نموده است. ببینیم این قضیه چقدر درست است؟

دیروز به تفصیل درباره ابعاد پروژه سمند که چیزی بین 325 میلیون تا یک میلیارد دلار هزینه روی دست دولت گذاشته بود، نوشتیم. انتقاد کلی رئیس کمیسیون اصل 90 مجلس آنجا این بود که سمند نه‌تنها چرخه طراحی محصول در ایران را تکمیل نکرد که حتی نتوانست به صرفه اقتصادی و تیراژ مناسب برسد. کار اینقدر بد انجام شده که هدف اصلی دولت محقق نشد و در پایان پروژه توان لازم برای طراحی و تولید موتور، پلتفرم، سیستم تعلیق و فرمان ایجاد نشد. موردی که امیرحسین کاکایی استاد دانشگاه علم و صنعت ضمن تشریح آن می‌گوید: « کامل کردن طراحی بدین معناست که ابتدا خودرو طراحی می‌شود، سپس قطعات و امکانات آن داخلی‌سازی و فراهم ‌می‌شود‌ که عملیات آن کمتر از طراحی اصل خودرو هم نیست. در مورد موتور، در زمان تولید موتورهای ملی اطلاعات ما تکمیل شد؛ اما در مورد الکترونیک هنوز دارای مشکل هستیم؛ به عبارتی در هرجا که هزینه کردیم، تمام زنجیره تامین و قطعه‌سازی ما توانمند شده اما در سایر مقاطع که صرفا هزینه‌ هم نشده، هنوز دچار مشکل هستیم؛ ضمن اینکه داخلی‌سازی نیز بسیار حائز اهمیت است. به طور مثال طراحی موتور یک خودرو یک موضوع است و داخلی‌سازی آن نیز مسئله دیگر. البته باید گفت طراحی پلتفرم، گرفتن لیسانس و … نیز کاری بسیار بزرگ است.»

پروژه آرین؛ از صادرات به فرانسه تا تولید رانا
در پروژه 206 آرین که بعدها به 206 SD یا صندوقدار مشهور شد، ایران‌خودرو قصد داشت با توسعه یک محصول مشترک به کمک پژو بازارهای صادراتی مناسبی برای خود دست و پا کند. موردی که احتمالا از ابتدا با هدف بومی‌سازی پلتفرم پی‌اف1 پژو (PSA PF1 platform) آغاز گشت و طبق آنچه بهرام پارسایی نماینده شیراز در مجلس شورای اسلامی فاش کرده، چیزی نزدیک به 250 میلیون دلار هزینه روی دست دولت گذاشت. هزینه‌ای که با توجه به نرخ ارز آن دوره، چیزی نزدیک به سه هزار میلیارد تومان ارزش داشته و بیهوده بودن ایده‌های تولید ملی افراطی و غیر رقابتی را یک بار دیگر یادآوری می‌کند. به غیر از فرانسه، تونس، روسیه و الجزایر از جمله بازارهای صادراتی مهم پژو 206 صندوقدار در سال های 2008 و 2007 بود.

آغاز حاشیه‌ها از مجلس

البته امیرحسین کاکایی در پاسخ به این انتقاد به خبرگزاری ایسنا گفته :« این هزینه تنها برای طراحی خودرو نبود، بلکه بخشی از هزینه نیز در بخش ایجاد زنجیره تامین و قطعه‌سازی برای داخلی‌سازی قطعات صورت گرفت.» موردی که مشخص می‌کند بخش بزرگی از واحدهای قطعه‌سازی که با نام بخش خصوصی از خریداران و شرکت‌ها گروکشی کرده و ادعای سرمایه‌گذاری دارند، نه‌تنها حاصل سرمایه‌گذاری شخصی افراد خلاق نبوده که با وام‌های ارزان و تسهیلات بلاعوض دولت ایجاد شده است.
البته نباید فواید پروژه آرین را فراموش کرد. این پروژه به‌رغم پایان تراژیکی که با تولید رانا در پایین‌ترین سطح ممکن کیفی رغم خورده‌ اما برای نخستین بار ایران را موفق ساخت به قلب اروپا خودرو صادر کند. موفقیتی که گفته می‌شود ابعاد آن تا 30 هزار دستگاه بوده و سودآوری مناسبی داشته است.

نتیجه نهایی
به نظر می‌رسد آنچه ایراد بزرگ صنعت خودروسازی ایران و خاصه ایران‌خودرو است، سیستم اقتصادی بسته و بدون ارتباط با جهان است که خودروساز را مجبور می‌کند با برانگیختن حس ترحم دولت، وی را به پرداخت مبالغ گزاف جهت طراحی محصول بدون کمک بخش‌های خارجی تشویق کند. خب طبیعی است که اختراع دوباره چرخ بدون کمک مخترع آن، پر است از فساد، پر است از حیف و میل و پر است از حسرت.

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید