فلسفه هند

کتاب «فلسفه اوپانیشادها» اثر پائول دویسن، اثری است که به تحلیل ساختار فلسفی اوپانیشادها — متون کهن هندو — می‌پردازد. دویسن با رویکردی تطبیقی و تاریخی نشان می‌دهد که اوپانیشادها صرفاً متونی مذهبی نیستند، بلکه نظامی فلسفی با عمقی هم‌تراز فلسفه یونان و آلمان ارائه می‌کنند. نکات کلیدی خلاصه‌شده: ۱. وحدت وجود: حقیقت نهایی (برهمن) و خود حقیقی انسان (آتمن) یکی هستند؛ این وحدت، بنیان کل فلسفه اوپانیشادهاست. ۲. رهایی (موکشا): هدف غایی زندگی، رهایی از جهل و پیوستن به حقیقت ابدی است. ۳. مقایسه با فلسفه غرب: دویسن مفاهیمی مانند «برهمن» را با «بود» در فلسفه افلاطون یا «شیء فینفسه» کانت مقایسه می‌کند. ۴. نقد مادی‌گرایی: اوپانیشادها جهان مادی را سطحی و گذرا می‌دانند و حقیقت را در امر متعالی جست‌وجو می‌کنند. این کتاب برای فارسی‌زبانان دروازه‌ای به حکمت شرق و زمینۀ فکری مشترک میان تمدن‌ها می‌گشاید.